వేసవి ఎండలు మండిపోతున్న ఈ సమయంలో మనం ఎక్కువగా వినే పదం “డీహైడ్రేషన్” (శరీరంలో నీటి శాతం తగ్గిపోవడం). ఎండలో తిరిగినా, సరిగ్గా నీళ్లు తాగకపోయినా ఉన్నట్టుండి నీరసం వచ్చి, కళ్లు తిరిగి పడిపోయే పరిస్థితి వస్తుంది. మనం చేసే ఈ చిన్న పొరపాటు వల్ల తీవ్రమైన అనారోగ్య సమస్యల బారిన పడాల్సి వస్తుంది.
ఇలాంటి పరిస్థితి రాకుండా ఉండాలంటే డీహైడ్రేషన్ను ముందుగానే గుర్తించడం చాలా ముఖ్యం. జమ్మికుంటలోని సురక్షా హాస్పిటల్ ప్రముఖ వైద్యులు డాక్టర్ తిరుపతి సార్ సూచనల ప్రకారం.. అసలు డీహైడ్రేషన్ అంటే ఏమిటి? అది ఎందుకు వస్తుంది? దాని లక్షణాలు ఎలా ఉంటాయి? ఎండ దెబ్బ పడకుండా ఎలాంటి జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలో ఈ బ్లాగ్లో మనం చాలా సులభంగా తెలుసుకుందాం.
శరీరం తన రోజువారీ సాధారణ విధులను నిర్వహించడానికి తగినంత నీరు లేనప్పుడు డీహైడ్రేషన్ సంభవిస్తుంది. తగినంత నీరు త్రాగకపోవడం, అధికంగా చెమట పట్టడం లేదా రెండూ కలిసినప్పుడు ఈ పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. తేలికపాటి డీహైడ్రేషన్ను నీరు త్రాగడం ద్వారా సులభంగా సరిచేయవచ్చు, కానీ తీవ్రమైన డీహైడ్రేషన్ ప్రాణాంతకంగా మారవచ్చు.
డీహైడ్రేషన్ లక్షణాలు దాని తీవ్రతను బట్టి మారుతుంటాయి. డాక్టర్ తిరుపతి సార్ సూచించిన కొన్ని ప్రారంభ మరియు స్పష్టమైన లక్షణాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:
అధిక దాహం: నోరు పొడిబారడం మరియు నీరు త్రాగాలనే తీవ్రమైన కోరిక.
ముదురు రంగు మూత్రం (Dark-coloured urine): సాధారణంగా మూత్రం లేత పసుపు రంగులో ఉండాలి; ముదురు రంగులో ఉంటే అది డీహైడ్రేషన్ కు సంకేతం.
అలసట మరియు తలతిరగడం (Fatigue and dizziness): శరీరంలో ద్రవాలు తగ్గడం వల్ల రక్తపోటు తగ్గి, నీరసం వస్తుంది.
పొడి చర్మం మరియు పెదవులు పగలడం: చర్మం సాగే గుణాన్ని కోల్పోయి డ్రైగా మారుతుంది.
తక్కువ మూత్రవిసర్జన: మూత్రానికి వెళ్లే సమయం మరియు పరిమాణం తగ్గడం.
తలనొప్పి (Headaches): నీటి కొరత మెదడు పనితీరును ప్రభావితం చేసి తలనొప్పికి దారితీస్తుంది.
గందరగోళం లేదా చిరాకు: మెదడుకు తగినంత రక్తప్రసరణ లేకపోవడం వల్ల చిరాకుగా అనిపిస్తుంది.
వేగవంతమైన హృదయ స్పందన: శరీరంలో ద్రవాల స్థాయిలు పడిపోయినప్పుడు గుండె మరియు శ్వాస రేటు పెరుగుతుంది.
తగినంత నీరు త్రాగకపోవడం: ముఖ్యంగా వేడి వాతావరణంలో లేదా శారీరక శ్రమ చేసేటప్పుడు.
అధిక చెమట: ఎండలో ఎక్కువగా తిరగడం లేదా వ్యాయామం చేయడం వల్ల చెమట రూపంలో నీరు పోతుంది.
వాంతులు మరియు విరేచనాలు (Vomiting and Diarrhoea): ఇన్ఫెక్షన్ల వల్ల శరీరంలో నీటి శాతం వేగంగా పడిపోతుంది.
తరచుగా మూత్రవిసర్జన: మధుమేహం (డయాబెటిస్) ఉన్నవారిలో లేదా కొన్ని రకాల మందులు వాడేవారిలో మూత్రం ఎక్కువగా వెళ్తుంది.
జ్వరం (Fever): శరీర ఉష్ణోగ్రత పెరిగినప్పుడు ద్రవాలు త్వరగా ఆవిరవుతాయి.
నిర్లక్ష్యం చేస్తే డీహైడ్రేషన్ తీవ్రమైన ఆరోగ్య సమస్యలకు దారితీస్తుందని సురక్షా హాస్పిటల్ వైద్యులు హెచ్చరిస్తున్నారు:
వడదెబ్బ (Heat injuries): కండరాల నొప్పులు మరియు హీట్ స్ట్రోక్.
కిడ్నీ సమస్యలు: దీర్ఘకాలిక డీహైడ్రేషన్ వల్ల కిడ్నీలో రాళ్లు ఏర్పడవచ్చు.
తక్కువ రక్తపోటు (Low BP): రక్త పరిమాణం తగ్గిపోయి కళ్ళు తిరిగి పడిపోయే ప్రమాదం ఉంది.
ఎలక్ట్రోలైట్ అసమతుల్యత: కండరాలు మరియు నరాల పనితీరు దెబ్బతింటుంది.
జీర్ణ సమస్యలు: మలబద్ధకం మరియు జీర్ణక్రియ మందగించడం.
కొన్ని చిన్నపాటి జాగ్రత్తలు పాటిస్తే డీహైడ్రేషన్ రాకుండా సులభంగా అడ్డుకోవచ్చు:
తగినన్ని నీళ్లు తాగాలి: మీ వయస్సు, చేసే పనిని బట్టి రోజుకు కనీసం 3-4 లీటర్ల నీరు త్రాగండి.
మూత్రం రంగును గమనించండి: మూత్రం లేత పసుపు రంగులో ఉండేలా చూసుకోండి.
నీరు ఎక్కువగా ఉండే ఆహారం తీసుకోండి: పుచ్చకాయ, కీరదోస, నారింజ, కొబ్బరి నీళ్లు వంటివి ఆహారంలో చేర్చుకోండి.
అనారోగ్య సమయాల్లో నీళ్లు ఎక్కువగా తీసుకోవాలి: జ్వరం, వాంతులు, విరేచనాలు ఉన్నప్పుడు శరీరంలో నీటి శాతం తగ్గకుండా చూసుకోవాలి. అందుకోసం ORS (ఓ.ఆర్.ఎస్) లేదా ఎలక్ట్రోలైట్స్ కలిపిన నీళ్లు ఎక్కువగా తాగాలి.
కెఫిన్ మరియు ఆల్కహాల్ పరిమితం చేయండి: ఇవి శరీరంలోని నీటిని మరింతగా బయటకు పంపుతాయి.
తేలికపాటి డీహైడ్రేషన్ను ఇంట్లోనే నీరు, ORS త్రాగడం ద్వారా నయం చేసుకోవచ్చు. కానీ తీవ్రమైన దాహం, విపరీతమైన గందరగోళం, నాడి వేగంగా కొట్టుకోవడం, లేదా స్పృహ కోల్పోవడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే తక్షణమే వైద్య సహాయం తీసుకోవాలి. జమ్మికుంట మరియు పరిసర ప్రాంతాల వారు మెరుగైన వైద్య సహాయం కోసం సురక్షా హాస్పిటల్లోని డాక్టర్ తిరుపతి సార్ను సంప్రదించవచ్చు.
ఎండల తీవ్రత పెరుగుతున్న ఈ తరుణంలో, ఒకవేళ మీకు డీహైడ్రేషన్ లక్షణాలు తీవ్రంగా ఉన్నట్లు అనిపించినా లేదా మీ ఆరోగ్య పరిస్థితిపై ఏమాత్రం ఆందోళన ఉన్నా.. ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకండి. వెంటనే జమ్మికుంటలోని సురక్షా హాస్పిటల్ కు వెళ్లి, నిపుణులైన డాక్టర్ తిరుపతి సార్ గారిని సంప్రదించండి. సరైన సమయంలో డాక్టర్ గారి సలహా మరియు చికిత్స తీసుకోవడం వల్ల మీ ఆరోగ్యం సురక్షితంగా ఉంటుంది.
General Physician & Diabetologist
Suraksha Multi-Speciality Hospital is committed to providing advanced, compassionate, and patient-centered healthcare. With expert doctors and modern facilities, we ensure quality treatment for all.
Expert care with advanced technology for patient-focused treatment.
